ပုဒ္မ်ား
Parts of Speech
ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ အကၡရာတို႔မွ အလြတ္ျဖစ္ေသာ အရာမ်ိဳး မဟုတ္ေပ။ ယင္း အကၡရာတို႔ကိုပင္ တစ္စံုတစ္ခုေသာ အနက္ကို ေဟာျပႏိုင္ေသာအခါ ပုဒ္ ဟူ၍ ေခၚဆိုရသည္။
ပါဠိဘာသာတြင္ ပုဒ္တို႔သည္ မည္ေရြ႕မည္မွ် ရွိသည္ဟု အတိုင္းအရွည္မရွိ၊ ခန္႔မွန္း၍ မရႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္ မ်ားျပားၾကကုန္၏။
သို႔ရာတြင္ ထိုပုဒ္တို႔ကို အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ျပပါမူ -
၁။ နာမ္ပုဒ္
၂။ အာခ်ာတ္ပုဒ္
၃။ ဥပသာရပုဒ္
၄။ နိပါတ္ပုဒ္
ဟူ၍ ေလးမ်ိဳးသာ ရွိ၏။
ေဆာင္ပုဒ္။ ။ နာမ္ႏွင့္ အာခ်ာတ္၊ ဥ၊ နိ ထပ္၊ ေလးရပ္ ပုဒ္ အျပား။
ထိုေလးမ်ိဳးတို႔တြင္ -
၁။ နာမ္ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ သက္ရွိ သက္မဲ့ အရာဝတၳဳကို ေဟာျပတတ္ေသာ နာမ္ဝိဘတ္ အဆံုးရွိေသာပုဒ္ကို ဆိုသည္။
၂။ အာခ်ာတ္ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ ႀကိယာကို ေဟာေျပာတတ္ေသာ အာခ်ာတ္ဝိဘတ္ အဆံုးရွိေသာ ပုဒ္ကို ဆိုသည္။
၃။ ဥပသာရပုဒ္ ဆိုသည္မွာ နာမ္ပုဒ္၊ အာခ်ာတ္ပုဒ္တို႔ကို အထူးျပဳတတ္ေသာ ပ၊ ပရာ၊ နိ၊ နီ - စေသာ အေရအတြက္အားျဖင့္ ႏွစ္ဆယ္ေသာ ပုဒ္တို႔ကို ဆိုသည္။
၄။ နိပါတ္ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ ပုဒ္တို႔၏ အစ၊ အလယ္၊ အဆံုးတို႔တြင္ က်ေရာက္တတ္ေသာ စ၊ ဝါ - စေသာ မ်ားစြာေသာ ပုဒ္တို႔ကို ဆိုသည္။
ပုဒ္ေလးပါးတို႔တြင္ နာမ္ပုဒ္သည္ -
ပုလႅိင္
ဣတၳိလိင္
နပုလႅိင္
ဟူေသာ လိင္သံုးပါးတြင္ ျဖစ္၏။
ပါဠိဘာသာတြင္ ပုဒ္တို႔သည္ မည္ေရြ႕မည္မွ် ရွိသည္ဟု အတိုင္းအရွည္မရွိ၊ ခန္႔မွန္း၍ မရႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္ မ်ားျပားၾကကုန္၏။
သို႔ရာတြင္ ထိုပုဒ္တို႔ကို အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ျပပါမူ -
၁။ နာမ္ပုဒ္
၂။ အာခ်ာတ္ပုဒ္
၃။ ဥပသာရပုဒ္
၄။ နိပါတ္ပုဒ္
ဟူ၍ ေလးမ်ိဳးသာ ရွိ၏။
ေဆာင္ပုဒ္။ ။ နာမ္ႏွင့္ အာခ်ာတ္၊ ဥ၊ နိ ထပ္၊ ေလးရပ္ ပုဒ္ အျပား။
ထိုေလးမ်ိဳးတို႔တြင္ -
၁။ နာမ္ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ သက္ရွိ သက္မဲ့ အရာဝတၳဳကို ေဟာျပတတ္ေသာ နာမ္ဝိဘတ္ အဆံုးရွိေသာပုဒ္ကို ဆိုသည္။
၂။ အာခ်ာတ္ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ ႀကိယာကို ေဟာေျပာတတ္ေသာ အာခ်ာတ္ဝိဘတ္ အဆံုးရွိေသာ ပုဒ္ကို ဆိုသည္။
၃။ ဥပသာရပုဒ္ ဆိုသည္မွာ နာမ္ပုဒ္၊ အာခ်ာတ္ပုဒ္တို႔ကို အထူးျပဳတတ္ေသာ ပ၊ ပရာ၊ နိ၊ နီ - စေသာ အေရအတြက္အားျဖင့္ ႏွစ္ဆယ္ေသာ ပုဒ္တို႔ကို ဆိုသည္။
၄။ နိပါတ္ပုဒ္ ဆိုသည္မွာ ပုဒ္တို႔၏ အစ၊ အလယ္၊ အဆံုးတို႔တြင္ က်ေရာက္တတ္ေသာ စ၊ ဝါ - စေသာ မ်ားစြာေသာ ပုဒ္တို႔ကို ဆိုသည္။
လိင္
Gender
ပုဒ္ေလးပါးတို႔တြင္ နာမ္ပုဒ္သည္ -
ပုလႅိင္
ဣတၳိလိင္
နပုလႅိင္
ဟူေသာ လိင္သံုးပါးတြင္ ျဖစ္၏။
ေယာက္်ား (သို႔မဟုတ္) ေယာက္်ား အျခင္းအရာကို ျပတတ္ေသာ ပုဒ္တို႔သည္ ပုလႅိင္ တြင္ ျဖစ္ကုန္၏။
ပုရိေသာ = ေယာက္်ား၊ ဝါနေရာ = ေမ်ာက္၊ ရုေကၡာ = သစ္ပင္ - အစရွိသည္တည္း။
မိန္းမ (သို႔မဟုတ္) မိန္းမ အျခင္းအရာကို ျပတတ္ေသာ ပုဒ္တို႔သည္ ဣတၳိလိင္ တြင္ ျဖစ္ကုန္၏။
ဝနိတာ = မိန္းမ၊ မိဂီ = သမင္မ၊ မာလာ = ပန္း - အစရွိသည္တည္း။
ေယာက္်ား မိန္းမ အျခင္းအရာတို႔ကို မျပတတ္ေသာ ပုဒ္တို႔သည္ နပုလႅိင္ တြင္ ျဖစ္ကုန္၏။
စိတၱံ = စိတ္၊ ရူပံ = ရုပ္၊ ဓနံ = ဥစၥာ - အစရွိသည္တည္း။ ဤကား လိင္သံုးပါး၏ သာမန္ သေဘာတည္း။
လိင္ကို သိမွတ္ရာတြင္ ေယာ၊ ေသာ ဟူေသာ သဗၺနာမ္ပုဒ္တို႔ႏွင့္ တြဲ၍ သံုးႏိုင္ေသာ ပုဒ္မ်ိဳးကို ပုလႅိင္ ဟူ၍၄င္း၊ ယာ၊ သာ ဟူေသာ သဗၺနာမ္ပုဒ္တို႔ႏွင့္ တြဲ၍ သံုးႏိုင္ေသာ ပုဒ္မ်ိဳးကို ဣတၳိလိင္ ဟူ၍၄င္း၊ ယံ၊ တံ ဟူေသာ သဗၺနာမ္ပုဒ္တို႔ႏွင့္ တြဲ၍ သံုးႏိုင္ေသာ ပုဒ္မ်ိဳးကို နပုလႅိင္ ဟူ၍၄င္း မွတ္ေလ။
အာခ်ာတ္ပုဒ္မွာ ႀကိယာေဟာ သက္သက္ ျဖစ္၍ လိင္ သံုးပါး မရွိ။
ဥပသာရပုဒ္၊ နိပါတ္ပုဒ္ တို႔မွာလည္း လိင္ေၾကာင့္ ရုပ္ အထူးအေထြ ျဖစ္မႈ မရွိသျဖင့္ လိင္သံုးပါး မရွိေခ်။
ပုရိေသာ = ေယာက္်ား၊ ဝါနေရာ = ေမ်ာက္၊ ရုေကၡာ = သစ္ပင္ - အစရွိသည္တည္း။
မိန္းမ (သို႔မဟုတ္) မိန္းမ အျခင္းအရာကို ျပတတ္ေသာ ပုဒ္တို႔သည္ ဣတၳိလိင္ တြင္ ျဖစ္ကုန္၏။
ဝနိတာ = မိန္းမ၊ မိဂီ = သမင္မ၊ မာလာ = ပန္း - အစရွိသည္တည္း။
ေယာက္်ား မိန္းမ အျခင္းအရာတို႔ကို မျပတတ္ေသာ ပုဒ္တို႔သည္ နပုလႅိင္ တြင္ ျဖစ္ကုန္၏။
စိတၱံ = စိတ္၊ ရူပံ = ရုပ္၊ ဓနံ = ဥစၥာ - အစရွိသည္တည္း။ ဤကား လိင္သံုးပါး၏ သာမန္ သေဘာတည္း။
လိင္ကို သိမွတ္ရာတြင္ ေယာ၊ ေသာ ဟူေသာ သဗၺနာမ္ပုဒ္တို႔ႏွင့္ တြဲ၍ သံုးႏိုင္ေသာ ပုဒ္မ်ိဳးကို ပုလႅိင္ ဟူ၍၄င္း၊ ယာ၊ သာ ဟူေသာ သဗၺနာမ္ပုဒ္တို႔ႏွင့္ တြဲ၍ သံုးႏိုင္ေသာ ပုဒ္မ်ိဳးကို ဣတၳိလိင္ ဟူ၍၄င္း၊ ယံ၊ တံ ဟူေသာ သဗၺနာမ္ပုဒ္တို႔ႏွင့္ တြဲ၍ သံုးႏိုင္ေသာ ပုဒ္မ်ိဳးကို နပုလႅိင္ ဟူ၍၄င္း မွတ္ေလ။
အာခ်ာတ္ပုဒ္မွာ ႀကိယာေဟာ သက္သက္ ျဖစ္၍ လိင္ သံုးပါး မရွိ။
ဥပသာရပုဒ္၊ နိပါတ္ပုဒ္ တို႔မွာလည္း လိင္ေၾကာင့္ ရုပ္ အထူးအေထြ ျဖစ္မႈ မရွိသျဖင့္ လိင္သံုးပါး မရွိေခ်။
Credit & Reference - https://www.omniglot.com/writing/pali.htm
တကၠသိုလ္ပါဠိသဒၵါ (ဆရာႀကီး ဦးျမင့္ေဆြ)
No comments:
Post a Comment